మంత్ర జపం ఎలా చేయాలి? సరైన జప విధానం

సనాతన ధర్మంలో మంత్ర జపం అనేది భగవంతుని చేరుకోవడానికి ఉన్న అత్యంత సులభమైన, శక్తివంతమైన సాధనం. వేదకాలం నుండి నేటి వరకు ఋషులు, మహర్షులు, భక్తులు మంత్ర జపం ద్వారానే ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని సాధించారు. మంత్రం అనేది కేవలం కొన్ని అక్షరాల కూర్పు కాదు. అది దివ్య శక్తిని తనలో నిక్షిప్తం చేసుకున్న ఒక సూక్ష్మమైన శబ్ద తరంగం. సరైన పద్ధతిలో, శ్రద్ధతో, నియమంతో జపం చేసినప్పుడు ఆ శబ్ద తరంగాలు మన మనసును, శరీరాన్ని, చుట్టుపక్కల వాతావరణాన్ని పవిత్రం చేస్తాయి.

అయితే చాలామందికి మంత్ర జపం ఎలా చేయాలి, ఏ మాలతో చేయాలి, ఏ సమయంలో చేయాలి, ఏ దిక్కుకు కూర్చోవాలి అనే విషయాలపై స్పష్టత ఉండదు. తప్పుడు పద్ధతిలో జపం చేస్తే పూర్తి ఫలితం లభించదు. అందుకే ఈ వ్యాసంలో మంత్ర జపం గురించిన సంపూర్ణ సమాచారాన్ని, సాంప్రదాయ నియమాలను, జపమాల రకాలను, సరైన జప విధానాన్ని వివరంగా తెలుసుకుందాం. ఈ మార్గదర్శకాన్ని అనుసరిస్తే మీ జపం ఫలవంతం అవుతుంది.

మంత్ర జపం అంటే ఏమిటి

జపం అనే పదానికి అర్థం ఒక మంత్రాన్ని లేదా భగవన్నామాన్ని పదేపదే, భక్తిశ్రద్ధలతో ఉచ్చరించడం. మంత్రం అనే పదం మననాత్ త్రాయతే అనే సంస్కృత పదాల నుండి వచ్చింది. అంటే దేని మననం చేస్తే మనలను రక్షిస్తుందో అదే మంత్రం. మంత్రంలోని ప్రతి అక్షరానికి ఒక ప్రత్యేకమైన శక్తి, స్పందన ఉంటుంది. మనం మంత్రాన్ని పదేపదే జపించినప్పుడు ఆ స్పందనలు మన నాడీ మండలంలో, మనసులో లోతుగా నాటుకుంటాయి. క్రమంగా మనసు ఏకాగ్రతను పొంది శాంతిస్తుంది.

భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోస్మి అని చెప్పాడు. అంటే యజ్ఞాలలో నేను జప యజ్ఞాన్ని అని భగవంతుడు స్వయంగా జపానికి అత్యున్నత స్థానం ఇచ్చాడు. హింస లేని, ధనం అవసరం లేని, ఎక్కడైనా ఎప్పుడైనా చేయగలిగే సాధన జపం మాత్రమే. అందుకే దీన్ని అన్ని యోగాలలోనూ శ్రేష్ఠమైనదిగా చెబుతారు. కలియుగంలో భగవన్నామ జపమే ముక్తికి సులభ మార్గం అని శాస్త్రాలు స్పష్టంగా పేర్కొన్నాయి.

జపమాల రకాలు తులసి రుద్రాక్ష స్ఫటిక

జపం చేసేటప్పుడు ఎన్ని సార్లు జపించామో లెక్క పెట్టుకోవడానికి జపమాలను ఉపయోగిస్తారు. సాంప్రదాయ జపమాలలో నూట ఎనిమిది పూసలు ఉంటాయి. ఈ నూట ఎనిమిది సంఖ్యకు ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. పన్నెండు రాశులు, ఇరవై ఏడు నక్షత్రాలను గుణిస్తే నూట ఎనిమిది అవుతుంది. అలాగే మాలలో పూసలతో పాటు ఒక ప్రధాన పూస ఉంటుంది. దీన్ని మేరు లేదా సుమేరు అంటారు. జపం చేసేటప్పుడు మేరు పూసను దాటకూడదు. ఒక ఆవర్తనం పూర్తయ్యాక మాలను తిప్పి మళ్ళీ ప్రారంభించాలి.

తులసి మాల విష్ణువు, శ్రీకృష్ణుడు, రాముడు, వెంకటేశ్వరుడు వంటి వైష్ణవ దేవతల మంత్రాలకు ఉత్తమమైనది. తులసి సాత్విక గుణాన్ని పెంచుతుంది. రుద్రాక్ష మాల శివ మంత్రాలకు, గాయత్రీ మంత్రానికి, శక్తి ఉపాసనకు శ్రేష్ఠమైనది. రుద్రాక్ష మనసుకు స్థిరత్వాన్ని, రక్తపోటు నియంత్రణను కలిగిస్తుందని విశ్వాసం. స్ఫటిక మాల లక్ష్మీ దేవి ఉపాసనకు, శాంతి కోసం చేసే జపాలకు అనుకూలం. పసుపు రంగు పూసలతో చేసిన మాల విద్యా, ఐశ్వర్య ప్రాప్తికి వాడతారు. ఏ మాల ఎంచుకున్నా దాన్ని పవిత్రంగా ఉంచుకోవాలి. ఇతరులకు ఇవ్వకూడదు, జపమాలను ఎప్పుడూ కుడి చేతిలోనే పట్టుకోవాలి.

జపం చేసేటప్పుడు మాలను ఎలా పట్టుకోవాలి

జపమాలను పట్టుకోవడంలో ఒక ప్రత్యేక పద్ధతి ఉంది. మాలను కుడి చేతి మధ్య వేలు, బొటనవేలి మధ్య ఉంచి, మధ్య వేలుపై మాలను ఆనించి బొటనవేలితో ఒక్కొక్క పూసను జరుపుతూ జపించాలి. చూపుడు వేలును మాలకు తాకించకూడదు. ఎందుకంటే చూపుడు వేలు అహంకారానికి సంకేతం. దాన్ని దూరంగా ఉంచడం ద్వారా అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టాలనే భావన ఉంది. జపం చేసేటప్పుడు మాల నాభికి పైన, హృదయ స్థానం వద్ద ఉండేలా చూసుకోవాలి. మాలను నేలకు తాకనివ్వకూడదు.

మాలను ఒక వస్త్రంతో లేదా గోముఖి అనే సంచిలో ఉంచి జపం చేయడం మంచి పద్ధతి. దీనివల్ల మాల పవిత్రత కాపాడబడుతుంది, ఇతరుల దృష్టి పడకుండా ఉంటుంది. జపం పూర్తయ్యాక మాలను భద్రంగా పూజా స్థానంలో ఉంచాలి. ప్రతిరోజూ ఒకే మాలను వాడటం వల్ల ఆ మాలలో మంత్ర శక్తి సంచితమవుతుంది. కొత్త మాలను వాడే ముందు పాలు, నీటితో శుద్ధి చేసి, మంత్రంతో అభిమంత్రించి ఉపయోగించాలి.

జపానికి సరైన సమయం

జపానికి అత్యంత శ్రేష్ఠమైన సమయం బ్రహ్మ ముహూర్తం. అంటే సూర్యోదయానికి ముందు దాదాపు నాలుగు నుండి ఆరు గంటల మధ్య సమయం. ఈ సమయంలో వాతావరణం ప్రశాంతంగా, సాత్విక శక్తితో నిండి ఉంటుంది. మనసు కూడా విశ్రాంతి తర్వాత తాజాగా ఉండటం వల్ల ఏకాగ్రత సులభంగా కుదురుతుంది. ఉదయం సంధ్యా సమయం, మధ్యాహ్న సంధ్య, సాయంత్ర సంధ్య అనే మూడు సంధ్యా సమయాలు జపానికి ప్రత్యేకంగా అనుకూలం. ఈ సమయాలలో చేసిన జపం అనేక రెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.

ఏకాదశి, పౌర్ణమి, అమావాస్య, గ్రహణ సమయాలు, పండుగ దినాలలో చేసిన జపానికి ప్రత్యేక ఫలితం ఉంటుంది. గ్రహణ సమయంలో చేసే మంత్ర జపం అనేక రెట్లు శక్తివంతమవుతుందని శాస్త్రాలు చెబుతాయి. అయితే జపానికి నిర్దిష్ట సమయం కుదరని వారు తమకు వీలైన సమయంలో, ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు జపం చేసుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా ప్రతిరోజూ ఒకే సమయంలో జపం చేయడం వల్ల మనసుకు క్రమశిక్షణ, స్థిరత్వం అలవడతాయి.

జపానికి సరైన స్థలం మరియు దిక్కు

జపం చేసే స్థలం శుభ్రంగా, ప్రశాంతంగా, పవిత్రంగా ఉండాలి. ఇంట్లో పూజా గది లేదా ఒక నిర్దిష్ట మూల ఉత్తమం. నదీ తీరం, దేవాలయం, పుణ్యక్షేత్రాలు జపానికి అత్యంత శ్రేష్ఠమైన స్థలాలు. జపం చేసేటప్పుడు నేలపై నేరుగా కూర్చోకుండా ఒక ఆసనం వేసుకోవాలి. దర్భ ఆసనం, ఉన్ని ఆసనం, పట్టు వస్త్రం లేదా జింక చర్మం ఆసనంగా వాడతారు. ఆసనం వల్ల శరీరంలోని శక్తి భూమిలోకి వెళ్ళిపోకుండా నిలిచి ఉంటుంది.

జపం చేసేటప్పుడు తూర్పు లేదా ఉత్తర దిక్కుకు అభిముఖంగా కూర్చోవాలి. తూర్పు దిక్కు జ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి సంకేతం. ఉత్తర దిక్కు మోక్షం, సంపదకు అనుకూలం. దక్షిణ దిక్కుకు అభిముఖంగా జపం చేయకూడదు. అయితే పితృ కార్యాలు, కొన్ని ప్రత్యేక ఉపాసనలకు దక్షిణ దిక్కు వాడతారు. వెన్నెముకను నిటారుగా ఉంచి, పద్మాసనం లేదా సుఖాసనంలో కూర్చుని జపం చేయడం వల్ల ప్రాణశక్తి సరిగా ప్రవహిస్తుంది, ఏకాగ్రత పెరుగుతుంది.

వైఖరి ఉపాంశు మానస జపం అనే మూడు రకాలు

జపాన్ని ఉచ్చరించే విధానం ఆధారంగా మూడు రకాలుగా విభజించారు. మొదటిది వైఖరి జపం. ఇందులో మంత్రాన్ని బయటకు వినిపించేలా, స్పష్టంగా ఉచ్చరిస్తారు. మంత్రం కొత్తగా నేర్చుకునే వారికి, ఉచ్చారణ సరిచేసుకోవడానికి ఈ పద్ధతి మంచిది. దీన్ని వాచిక జపం అని కూడా అంటారు. దీని ఫలితం అన్నిటికంటే తక్కువ అని శాస్త్రాలు చెబుతాయి, కానీ ప్రారంభ దశలో ఇది చాలా అవసరం.

రెండవది ఉపాంశు జపం. ఇందులో పెదవులు కదులుతాయి కానీ శబ్దం బయటకు వినిపించదు. కేవలం జపించే వ్యక్తికి మాత్రమే తెలిసేలా గుసగుసగా జపిస్తారు. ఇది వైఖరి జపం కంటే వంద రెట్లు అధిక ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మూడవది, అత్యున్నతమైనది మానస జపం. ఇందులో పెదవులు కదలవు, ఎటువంటి శబ్దం ఉండదు. మనసులోనే మంత్రాన్ని, దాని అర్థాన్ని, దేవతా స్వరూపాన్ని ధ్యానిస్తూ జపిస్తారు. మానస జపం ఉపాంశు జపం కంటే వెయ్యి రెట్లు అధిక ఫలితాన్ని ఇస్తుందని పేర్కొన్నారు. అయితే మానస జపానికి మనసు నిలకడ అవసరం కాబట్టి ప్రారంభకులు వైఖరి నుండి క్రమంగా మానస జపానికి ఎదగాలి.

జప విధానం అడుగడుగునా

మొదట స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. పూజా స్థానం వద్ద ఆసనం వేసుకుని తూర్పు లేదా ఉత్తరాభిముఖంగా కూర్చోవాలి. ముందుగా ఆచమనం చేసి, గణపతిని స్మరించి విఘ్నాలు తొలగాలని ప్రార్థించాలి. తర్వాత గురువును, ఇష్ట దేవతను మనసులో ధ్యానించాలి. జపం ప్రారంభించే ముందు సంకల్పం చెప్పుకోవాలి. అంటే ఏ కోరికతో, ఎన్ని మాలలు జపం చేయబోతున్నామో మనసులో నిర్ణయించుకోవాలి.

తర్వాత గురువు ఉపదేశించిన మంత్రాన్ని లేదా ఇష్ట దేవతా మంత్రాన్ని శ్రద్ధగా జపించాలి. ఒక్కో పూసకు ఒక్కసారి మంత్రాన్ని పూర్తిగా జపించాలి. జపం చేసేటప్పుడు మంత్ర అర్థాన్ని, దేవతా రూపాన్ని మనసులో ఊహిస్తూ ఉండాలి. మనసు వేరే ఆలోచనలకు వెళ్ళినప్పుడు మెల్లగా తిరిగి మంత్రంపైకి తీసుకురావాలి. జపం పూర్తయ్యాక కొంతసేపు మౌనంగా కూర్చుని, ఆ శాంతిని అనుభవించాలి. చివరగా చేసిన జపాన్ని భగవంతునికి సమర్పించాలి. దీన్ని జప సమర్పణ అంటారు. కరార్పణం, జపార్పణం చేయడం వల్ల జపంలో జరిగిన లోపాలు తొలగిపోతాయి.

జపంలో పాటించవలసిన నియమాలు

జపం ఫలవంతం కావాలంటే కొన్ని నియమాలు తప్పక పాటించాలి. జపం చేసేటప్పుడు మనసును పూర్తిగా మంత్రంపై కేంద్రీకరించాలి. తొందరగా, హడావిడిగా జపం చేయకూడదు. జప సంఖ్యను మనసులో లెక్క పెట్టకూడదు, మాలతోనే లెక్కించాలి. జపం చేసేటప్పుడు మధ్యలో మాట్లాడకూడదు, లేవకూడదు. అనివార్యంగా ఆపవలసి వస్తే ఆగిన చోటు నుండి తిరిగి కొనసాగించవచ్చు. జపమాలను ఇతరులకు చూపించకూడదు, తాకనివ్వకూడదు.

జపం చేసే వ్యక్తి సాత్విక ఆహారం తీసుకోవాలి. మద్యం, మాంసం వంటివి జప కాలంలో పూర్తిగా వదిలివేయాలి. బ్రహ్మచర్యం, సత్యం, అహింస వంటి యమ నియమాలను పాటించాలి. మంత్రాన్ని గురు ముఖతః ఉపదేశం పొందడం ఉత్తమం. గురువు లేకుండా జపించేవారు భగవన్నామాన్ని, ప్రసిద్ధమైన మంత్రాలను జపించవచ్చు. జపంలో నిరంతరత చాలా ముఖ్యం. ఒక మంత్రాన్ని ఎంచుకుంటే దాన్నే నిష్ఠగా కొనసాగించాలి. తరచూ మంత్రాలు మారుస్తూ ఉంటే ఫలితం లభించదు.

ప్రసిద్ధ మంత్రాలు మరియు వాటి అర్థం

పంచాక్షరీ మంత్రం ఓం నమః శివాయ. దీని అర్థం శివునికి నమస్కారం. ఇది సర్వ పాపహరం, మోక్షప్రదాయకం. అష్టాక్షరీ మంత్రం ఓం నమో నారాయణాయ. దీని అర్థం నారాయణునికి నమస్కారం. ఇది వైష్ణవ భక్తులకు అత్యంత ప్రియమైనది. గాయత్రీ మంత్రం ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్. దీని అర్థం ఆ సూర్య భగవానుని తేజస్సును మేము ధ్యానిస్తున్నాము, ఆయన మా బుద్ధిని సన్మార్గంలో ప్రేరేపించుగాక. గాయత్రీ మంత్రం సర్వ మంత్రాలలో తల్లి వంటిది.

మహామృత్యుంజయ మంత్రం ఓం త్ర్యంబకం యజామహే సుగంధిం పుష్టివర్ధనం ఉర్వారుకమివ బంధనాన్మృత్యోర్ముక్షీయ మామృతాత్. ఇది అకాల మృత్యువును నివారించి, ఆరోగ్యాన్ని, దీర్ఘాయువును ప్రసాదిస్తుంది. కలియుగంలో హరే రామ హరే రామ రామ రామ హరే హరే హరే కృష్ణ హరే కృష్ణ కృష్ణ కృష్ణ హరే హరే అనే మహా మంత్రం ముక్తికి సులభ మార్గంగా చెబుతారు. ఏ మంత్రాన్ని ఎంచుకున్నా భక్తిశ్రద్ధలతో, అర్థాన్ని మనసులో ఉంచుకుని జపించడం ముఖ్యం.

మంత్ర జపం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు

మంత్ర జపం వల్ల మొదటగా మనసుకు అపారమైన శాంతి, స్థిరత్వం లభిస్తాయి. నిత్యం జపం చేసేవారిలో ఆందోళన, భయం, ఒత్తిడి తగ్గి ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయి. మంత్ర శబ్ద తరంగాలు నాడీ మండలంపై సానుకూల ప్రభావం చూపి రక్తపోటు, గుండె కొట్టుకునే వేగం సమతుల్యంగా ఉంచుతాయి. జపం వల్ల ఏకాగ్రత, జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతాయి. విద్యార్థులకు, పని ఒత్తిడి ఉన్నవారికి జపం ఎంతో మేలు చేస్తుంది.

ఆధ్యాత్మికంగా జపం మనలను భగవంతునికి దగ్గర చేస్తుంది. అంతఃకరణ శుద్ధి జరిగి, సద్గుణాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి. దీర్ఘకాలం నిష్ఠగా జపం చేసేవారికి మంత్ర సిద్ధి కలిగి, వారి మాటలకు శక్తి వస్తుంది. కుటుంబంలో సానుకూల వాతావరణం, సుఖ శాంతులు నెలకొంటాయి. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా జపం జీవితంలోని అంతిమ లక్ష్యమైన మోక్షం వైపు మనలను నడిపిస్తుంది. ఇహలోకంలో సుఖ శాంతులను, పరలోకంలో సద్గతిని ప్రసాదించే దివ్య సాధన మంత్ర జపం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

జపం రోజుకు ఎన్ని సార్లు చేయాలి సాధారణంగా రోజుకు కనీసం ఒక మాల అంటే నూట ఎనిమిది సార్లు జపం చేయడం మంచిది. వీలైతే మూడు, తొమ్మిది లేదా పదకొండు మాలలు చేయవచ్చు. ముఖ్యమైనది సంఖ్య కాదు, శ్రద్ధ మరియు నిరంతరత.

గురువు లేకుండా మంత్ర జపం చేయవచ్చా భగవన్నామం, ప్రసిద్ధమైన స్తోత్రాలు, ఓం నమః శివాయ, హరే కృష్ణ వంటి నామ మంత్రాలను గురువు లేకుండా జపించవచ్చు. కానీ బీజాక్షర మంత్రాలు, ప్రత్యేక ఉపాసనలకు గురు ఉపదేశం తప్పనిసరి.

స్త్రీలు నెలసరి సమయంలో జపం చేయవచ్చా ఈ సమయంలో మాలతో జపం, పూజా సామగ్రిని తాకడం చేయకపోవడం సాంప్రదాయం. అయితే మనసులో భగవన్నామ స్మరణ, మానస జపం చేయడంలో ఎటువంటి దోషం లేదు. భగవంతుని తలచుకోవడానికి ఎటువంటి ఆంక్ష ఉండదు.

జపం చేసేటప్పుడు మనసు చెదిరిపోతే ఏం చేయాలి ఇది సహజం. మనసు వేరే ఆలోచనలకు వెళ్ళినప్పుడు కోపగించుకోకుండా, మెల్లగా మంత్రంపైకి తిరిగి తీసుకురావాలి. క్రమం తప్పకుండా అభ్యాసం చేస్తే మనసు నిలకడ దానంతట అదే వస్తుంది.

ఏ మంత్రం జపించాలో ఎలా నిర్ణయించుకోవాలి మీ ఇష్ట దేవత మంత్రాన్ని ఎంచుకోవడం ఉత్తమం. గురువు ఉంటే ఆయన ఉపదేశించిన మంత్రాన్ని జపించాలి. లేకపోతే గాయత్రీ మంత్రం, ఇష్ట దేవతా నామం లేదా పంచాక్షరీ వంటి సార్వత్రిక మంత్రాలను ఎంచుకోవచ్చు.

ముగింపు

మంత్ర జపం అనేది ఖర్చు లేని, ఎక్కడైనా చేయగలిగే, అపారమైన ఫలితాలనిచ్చే దివ్య సాధన. సరైన మాల ఎంపిక, సరైన సమయం, స్థలం, దిక్కు, ఉచ్చారణ విధానం, నియమ పాలన అనే అంశాలను పాటిస్తే జపం పూర్తి ఫలవంతం అవుతుంది. ప్రారంభంలో వైఖరి జపంతో మొదలుపెట్టి క్రమంగా ఉపాంశు, మానస జపానికి ఎదగాలి. అన్నింటికంటే ముఖ్యమైనది శ్రద్ధ, నిష్ఠ, నిరంతరత. రోజూ కొద్ది సేపైనా భక్తితో జపం చేస్తే మనసుకు శాంతి, జీవితానికి దిశ, ఆత్మకు ఉన్నతి లభిస్తాయి. ఈ మార్గదర్శకాన్ని అనుసరించి మీరు కూడా మంత్ర జప సాధనను ప్రారంభించి, భగవత్ కృపను పొందండి.