వినాయక చవితి పూజా విధానం, పత్రి, కథ

వినాయక చవితి హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన, ఆనందదాయకమైన పండుగలలో ఒకటి. భాద్రపద మాసంలో శుక్ల పక్ష చతుర్థి తిథి నాడు జరుపుకునే ఈ పండుగ, విఘ్నాలను తొలగించే గణపతి ఆవిర్భావ దినంగా భావిస్తారు. తెలుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో ఈ పండుగను ప్రతి ఇంటిలో, ప్రతి వీధిలో, ప్రతి ఆలయంలో ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహిస్తారు. చిన్నారుల నుండి పెద్దల వరకు అందరూ మట్టి వినాయకుడిని ప్రతిష్ఠించి, పత్రితో పూజించి, ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు వంటి నైవేద్యాలు సమర్పించి మనసారా కొలుస్తారు. గణపతి బుద్ధికి, విద్యకు, శుభకార్యాలకు అధిపతి కావడంతో ఏ కార్యం మొదలుపెట్టినా ముందుగా ఆయనను పూజించడం మన సంప్రదాయం.

ఈ వ్యాసంలో వినాయక చవితి పండుగ విశిష్టత, పూజకు కావలసిన సామగ్రి, మట్టి విగ్రహం ప్రాముఖ్యత, సంపూర్ణ పూజా విధానం, ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రి వివరాలు, శమంతకమణి కథ, చంద్రదర్శన దోష నివారణ, నిమజ్జనం, పర్యావరణ పరిరక్షణ వంటి అన్ని అంశాలను వివరంగా తెలుసుకుందాం. ఇంటిలోనే సులభంగా, శాస్త్రోక్తంగా పూజ చేసుకునేందుకు ఈ మార్గదర్శిని ఉపయోగపడుతుంది.

వినాయక చవితి పండుగ విశిష్టత

వినాయక చవితిని గణేశ చతుర్థి అని కూడా పిలుస్తారు. పురాణ కథ ప్రకారం పార్వతీ దేవి తన శరీరపు నలుగుపిండితో ఒక బాలుడిని సృష్టించి ప్రాణం పోసింది. ఆ బాలుడే గణపతి. శివుని చేతిలో శిరస్సు కోల్పోయిన తర్వాత ఏనుగు తలను అమర్చి పునర్జీవం పోశారు. అనంతరం శివుడు, పార్వతి ఆ బాలుడికి గణాలకు అధిపతిగా, విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడిగా వరమిచ్చారు. అందుకే ప్రతి శుభకార్యానికి ముందు ఆయనను స్మరించడం ఆనవాయితీ.

వినాయకుడు జ్ఞానం, బుద్ధి, వివేకం, సమృద్ధికి ప్రతీక. ఆయన పెద్ద చెవులు మంచిగా వినమని, చిన్న కళ్లు ఏకాగ్రతతో చూడమని, పెద్ద బొజ్జ అన్నింటినీ ఓర్పుతో జీర్ణించుకోమని బోధిస్తాయి. ఆయన వాహనం మూషికం అహంకారాన్ని అదుపులో ఉంచుకోవాలని సూచిస్తుంది. ఈ పండుగ ద్వారా భక్తులు మంచి బుద్ధిని, అడ్డంకులు లేని జీవితాన్ని కోరుకుంటారు. విద్యార్థులు ప్రత్యేకంగా విద్యలో రాణించేందుకు గణపతిని ఆరాధిస్తారు.

పూజకు కావలసిన సామగ్రి

వినాయక చవితి పూజను శాస్త్రోక్తంగా చేయాలంటే ముందుగానే అవసరమైన సామగ్రిని సిద్ధం చేసుకోవాలి. మట్టితో చేసిన వినాయక విగ్రహం, పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, పూలు, పూలమాలలు, అగరుబత్తీలు, కర్పూరం, దీపం, నూనె లేదా నెయ్యి, వత్తులు, ఐదు వత్తుల హారతి పళ్లెం మొదటగా సిద్ధం చేసుకోవాలి. వీటితో పాటు తమలపాకులు, వక్కలు, అరటిపండ్లు, కొబ్బరికాయ, బెల్లం, తేనె, పంచామృతం కూడా అవసరం.

నైవేద్యానికి ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, మోదకాలు, పాయసం సిద్ధం చేస్తారు. వీటిని గణపతికి అత్యంత ఇష్టమైన నైవేద్యాలుగా భావిస్తారు. పూజకు కావలసిన అత్యంత ముఖ్యమైన సామగ్రి ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రి. దీన్ని పరిసర ప్రాంతాల్లో దొరికే మొక్కల ఆకుల నుండి సేకరిస్తారు. అలాగే గరిక, తెల్ల మందారం, మామిడి తోరణాలు, అరటి బోదెలు మండపం అలంకరణకు వాడతారు. కలశం కోసం రాగి లేదా ఇత్తడి చెంబు, అందులో నీరు, కొబ్బరికాయ, మామిడాకులు సిద్ధం చేసుకోవాలి.

మట్టి విగ్రహం ప్రాముఖ్యత

వినాయక చవితికి మట్టి విగ్రహాన్ని పూజించడం వెనుక లోతైన ఆధ్యాత్మిక, శాస్త్రీయ కారణాలున్నాయి. మట్టి పంచభూతాలలో ఒకటైన పృథ్వీ తత్వానికి ప్రతీక. ప్రకృతి నుండి పుట్టిన విగ్రహాన్ని పూజించి తిరిగి నీటిలో కలపడం ద్వారా సృష్టి, స్థితి, లయ అనే జీవన చక్రాన్ని గుర్తు చేసుకుంటాం. మట్టి గణపతి కాలుష్యం కలిగించకుండా పర్యావరణానికి హాని చేయకుండా కరిగిపోతాడు.

పూర్వం ప్రజలు తమ ఇంటి దగ్గర ఉండే చెరువు లేదా పొలం మట్టితో స్వయంగా విగ్రహాన్ని తయారు చేసుకునేవారు. ఈ ప్రక్రియ శ్రమకు, సృజనకు, భక్తికి ప్రతీక. నేటికీ చాలామంది సహజ మట్టితో, రసాయనిక రంగులు లేని విగ్రహాలను ఎంచుకోవడం మంచిది. ప్లాస్టర్ ఆఫ్ ప్యారిస్ విగ్రహాలు నీటిలో సులభంగా కరగవు, రసాయనిక రంగులు నీటిని కలుషితం చేస్తాయి. అందుకే మట్టి విగ్రహాన్ని పూజించడం సంప్రదాయపరంగానూ, పర్యావరణపరంగానూ ఎంతో శ్రేష్ఠమైనది.

సంపూర్ణ పూజా విధానం

వినాయక చవితి రోజు ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, ముగ్గు వేసి, అరటి బోదెలతో మండపం అలంకరించాలి. మామిడాకుల తోరణం కట్టి, ఒక పీట లేదా చౌకీపై బియ్యం పోసి దానిపై మట్టి వినాయకుడిని ప్రతిష్ఠించాలి. తూర్పు లేదా ఉత్తర దిక్కుకు అభిముఖంగా కూర్చుని పూజ ప్రారంభించాలి.

ముందుగా ఆచమనం చేసి, దీపారాధన చేయాలి. తర్వాత గణపతిని ధ్యానించి ప్రాణప్రతిష్ఠ చేయాలి. షోడశోపచార పూజలో ఆవాహన, ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, ఆచమనీయం, స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, తాంబూలం, నమస్కారం, ప్రదక్షిణం అనే పదహారు ఉపచారాలను క్రమంగా సమర్పించాలి. పూజ సమయంలో ఈ ధ్యాన శ్లోకాన్ని పఠించడం శుభప్రదం. శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం, ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వ విఘ్నోపశాంతయే. దీని అర్థం తెల్లని వస్త్రం ధరించిన, చంద్రుని వంటి కాంతి గల, నాలుగు భుజాలు గల, ప్రసన్న ముఖం గల గణపతిని అన్ని విఘ్నాల నివారణ కోసం ధ్యానిస్తున్నాను అని.

తర్వాత వినాయక వ్రత కథను భక్తితో చదవాలి లేదా విని, తలపై అక్షతలు వేసుకోవాలి. అనంతరం ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రితో అష్టోత్తర శతనామాలను చదువుతూ గణపతిని పూజించాలి. చివరగా ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, మోదకాలు నైవేద్యంగా సమర్పించి, కర్పూర హారతి ఇచ్చి, మంత్రపుష్పం సమర్పించాలి. ఓం గం గణపతయే నమః అనే మూల మంత్రాన్ని పలుమార్లు జపించడం విశేష ఫలదాయకం.

ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రి

వినాయక చవితి పూజలో ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రి సమర్పించడం అత్యంత ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయం. ఒక్కో పత్రికి ఔషధ గుణాలు, ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉన్నాయి. ఈ పత్రిలో మాచీపత్రం, బృహతీపత్రం, బిల్వపత్రం, దూర్వాయుగ్మం అంటే గరిక, దత్తూరపత్రం, బదరీపత్రం, అపామార్గపత్రం, తులసీపత్రం, చూతపత్రం అంటే మామిడి ఆకు, కరవీరపత్రం అంటే గన్నేరు ఆకు ఉంటాయి.

వీటితో పాటు విష్ణుక్రాంతపత్రం, దాడిమీపత్రం అంటే దానిమ్మ, దేవదారుపత్రం, మరువకపత్రం, సింధువారపత్రం, జాజిపత్రం, గండకీపత్రం, శమీపత్రం అంటే జమ్మి ఆకు, అశ్వత్థపత్రం అంటే రావి ఆకు, అర్జునపత్రం, అర్కపత్రం అంటే జిల్లేడు ఆకును సమర్పిస్తారు. ఈ ఆకులన్నీ వర్షాకాలంలో సమృద్ధిగా పెరుగుతాయి. వీటిని పూజలో వాడటం వల్ల ప్రకృతిలోని ఔషధ మొక్కల విలువను తెలియజేయడం, వాటిని సంరక్షించడం అనే సందేశం ఇమిడి ఉంది.

ప్రతి పత్రిని సమర్పించేటప్పుడు గణపతి అష్టోత్తర శతనామావళిలోని ఒక్కో నామాన్ని ఉచ్చరిస్తారు. ఉదాహరణకు ఓం సుముఖాయ నమః దూర్వాయుగ్మం సమర్పయామి అని చెబుతూ గరికను సమర్పిస్తారు. గరిక అంటే గణపతికి అత్యంత ప్రీతికరమైనది. మూడు లేదా ఐదు రేకుల గరికను జతలుగా సమర్పించడం విశేష ఫలదాయకం.

వినాయక వ్రత కథ

పూర్వం కైలాస పర్వతంపై పార్వతీదేవి స్నానానికి సిద్ధపడుతున్న సమయంలో, ద్వారం వద్ద కాపలా ఉంచేందుకు తగినవారు ఎవరూ లేకపోయారు. అప్పుడు ఆమె తన శరీరానికి పట్టించిన నలుగుపిండిని తీసి, దానితో ఒక అందమైన బాలుని రూపాన్ని మలిచి, తన దివ్య శక్తితో అతనికి ప్రాణం పోసింది. ఆ బాలుని ముద్దుగా చూసుకుంటూ, “నాయనా, నేను స్నానం ముగించి వచ్చేవరకు ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వకు” అని చెప్పి, చేతికి ఒక దండాన్ని ఇచ్చి ద్వారం వద్ద కాపలాగా నిలిపింది.

కొద్దిసేపటికి పరమేశ్వరుడు అక్కడికి రాగా, తల్లి మాటను తప్పక పాటిస్తున్న ఆ బాలుడు ఆయనను సైతం లోపలికి వెళ్లనివ్వకుండా అడ్డగించాడు. తనను అడ్డుకున్న బాలుడు ఎవరో తెలియని శివుడు మొదట నచ్చజెప్పాలని చూశాడు. కానీ బాలుడు వినకపోవడంతో తన గణాలను పంపి అతనిని తొలగించమన్నాడు. బాలుడు ఆ గణాలందరినీ ఓడించడంతో కోపోద్రిక్తుడైన శివుడు, తన త్రిశూలంతో ఆ బాలుని శిరస్సును ఖండించాడు.

స్నానం ముగించి వచ్చిన పార్వతీదేవి, తన కుమారుని నిర్జీవ దేహాన్ని చూసి దుఃఖంతో విలపించింది. “నా బిడ్డను తిరిగి బతికించకపోతే ఈ సృష్టినే క్షోభకు గురిచేస్తాను” అని ఆవేదనతో పలికింది. అమ్మవారిని శాంతింపజేయడానికి శివుడు తన గణాలను పిలిచి, “ఉత్తర దిక్కుగా తల పెట్టి నిద్రిస్తున్న మొదటి ప్రాణి తలను తీసుకురండి” అని ఆజ్ఞాపించాడు. గణాలు ఒక ఏనుగు తలను తీసుకురాగా, శివుడు దానిని బాలుని మొండేనికి అమర్చి తిరిగి ప్రాణం పోశాడు.

గజముఖంతో ప్రకాశిస్తున్న ఆ బాలుని శివపార్వతులు ఆప్యాయంగా అక్కున చేర్చుకున్నారు. శివుడు అతనిని “గజాననుడు”గా, సకల గణాలకు అధిపతిగా నియమించి, “ఏ శుభకార్యంలోనైనా, ఏ దేవతా పూజలోనైనా అందరికంటే ముందు నిన్నే పూజిస్తారు. నిన్ను పూజించనిదే ఏ పని ఫలించదు, ఏ విఘ్నమూ తొలగదు” అని వరమిచ్చాడు. అందుకే ఏ కార్యం ప్రారంభించినా మొదట గణపతిని స్మరించడం సంప్రదాయమైంది.

ఒకసారి దేవతలు ఒక దివ్య ఫలాన్ని తెచ్చి, అది ఎవరికి దక్కాలనే విషయంలో వినాయకునికి, కుమారస్వామికి మధ్య పోటీ ఏర్పడింది. “ముల్లోకాలను ముందుగా చుట్టి వచ్చినవారికే ఈ ఫలం దక్కుతుంది” అని శివుడు చెప్పాడు. కుమారస్వామి వెంటనే తన నెమలి వాహనంపై ముల్లోకాల ప్రదక్షిణకు బయలుదేరాడు. కానీ బుద్ధిమంతుడైన వినాయకుడు తన తల్లిదండ్రులైన శివపార్వతులకు మూడుసార్లు భక్తితో ప్రదక్షిణ చేసి, “తల్లిదండ్రులే నాకు ముల్లోకాలతో సమానం” అని చెప్పాడు. అతని భక్తికి, వివేకానికి మెచ్చిన శివుడు ఆ దివ్య ఫలాన్ని వినాయకునికే ఇచ్చాడు.

ఒకనాడు భాద్రపద శుద్ధ చవితి రోజు దేవతలు, మహర్షులు వినాయకుని ఎంతో భక్తితో పూజించి, ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, పిండివంటలు నైవేద్యంగా సమర్పించారు. వినాయకుడు వాటిని కడుపు నిండా ఆరగించి, తన వాహనమైన మూషికంపై ఎక్కి తన నివాసానికి బయలుదేరాడు. దారిలో అకస్మాత్తుగా ఒక పాము కనిపించడంతో మూషికం భయపడి ఉలిక్కిపడింది. దాంతో వినాయకుడు కింద పడిపోయి, కడుపు పగిలి తిన్న ఉండ్రాళ్లన్నీ బయటకు వచ్చాయి. వినాయకుడు ఏమాత్రం తొణకకుండా ఆ ఉండ్రాళ్లను తిరిగి కడుపులో పెట్టి, అదే పామును తీసుకుని కడుపుకు కట్టుకున్నాడు.

ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రుడు ఈ దృశ్యాన్నంతా చూసి, వినాయకుని బొజ్జ రూపాన్ని చూసి తన అందంపై గర్వంతో పకపకా నవ్వాడు. తన రూపాన్ని అపహాస్యం చేసిన చంద్రుని ప్రవర్తనకు కోపించిన వినాయకుడు, “ఓ చంద్రా, నీ అందంపై గర్వించి నన్ను హేళన చేశావు. ఇకపై నిన్ను చూసినవారికి అపనింద, నీలాపనింద కలుగుతుంది” అని శపించాడు.

శాపంతో కళావిహీనుడైన చంద్రుడు తన తప్పు తెలుసుకుని, పశ్చాత్తాపంతో వినాయకుని కాళ్లపై పడి క్షమించమని వేడుకున్నాడు. దేవతలు, మునులు సైతం చంద్రుని తరపున ప్రార్థించారు. అప్పుడు వినాయకుడు కరుణించి, “నా మాట వృథా కాదు, కానీ శాపాన్ని సడలిస్తాను. వినాయక చవితి రోజు మాత్రం నన్ను తలచుకోకుండా చంద్రుని చూసినవారికి అపనింద కలుగుతుంది. పొరపాటున చూసినవారు శమంతకమణి కథను విని, దోష నివారణ శ్లోకాన్ని పఠిస్తే ఆ అపనింద తొలగిపోతుంది” అని అనుగ్రహించాడు.

ఈ శాపం ఎంత శక్తివంతమైనదంటే, దీని ప్రభావంతో సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణుడే అపనిందకు గురికావలసి వచ్చింది. ఆ కథే శమంతకమణి కథ.

శమంతకమణి కథ

వినాయక చవితి రోజు చంద్రుడిని చూడకూడదనే నియమానికి మూలం శమంతకమణి కథ. పూర్వం ద్వారకా నగరంలో సత్రాజిత్తు అనే యాదవ రాజు ఉండేవాడు. అతడు సూర్యభగవానుని గురించి తీవ్ర తపస్సు చేసి, ఆయన అనుగ్రహంతో శమంతకమణి అనే దివ్యమణిని పొందాడు. ఆ మణి ప్రతిరోజూ ఎనిమిది బారువుల బంగారాన్ని ఇచ్చేది. అంతేకాక అది ఉన్న ప్రదేశంలో కరువు, రోగాలు, ఆపదలు దరిచేరేవి కావు.

ఒకరోజు సత్రాజిత్తు సోదరుడు ప్రసేనుడు ఆ మణిని మెడలో ధరించి వేటకు అడవికి వెళ్లాడు. అడవిలో ఒక సింహం అతడిని చంపి, ఆ మణిని నోట కరచుకుని పట్టుకుపోయింది. ఆ సింహాన్ని భల్లూక రాజైన జాంబవంతుడు చంపి, మణిని తన గుహకు తీసుకెళ్లి, తన కుమారుడికి ఆట వస్తువుగా ఇచ్చాడు.

ప్రసేనుడు తిరిగి రాకపోవడంతో, మణిపై ఆశతో శ్రీకృష్ణుడే అతడిని చంపి మణిని అపహరించాడని సత్రాజిత్తు నిందించాడు. ఈ అపనింద ద్వారకలో అంతటా వ్యాపించింది. తనపై పడిన మచ్చను తొలగించుకునేందుకు శ్రీకృష్ణుడు స్వయంగా ప్రసేనుని జాడ వెతుకుతూ అడవికి బయలుదేరాడు. అక్కడ ప్రసేనుని, అతని గుర్రం మృతదేహాలను, సింహం అడుగుజాడలను కనుగొన్నాడు. ఆ జాడలను అనుసరిస్తూ చివరికి జాంబవంతుని గుహకు చేరుకున్నాడు.

మణిని తిరిగి పొందడానికి శ్రీకృష్ణుడు జాంబవంతునితో ఇరవై ఎనిమిది రోజులు నిర్విరామంగా యుద్ధం చేశాడు. చివరికి ఓటమి అంచున ఉన్న జాంబవంతుడు, తనను ఓడిస్తున్నది సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువు అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడేనని గ్రహించాడు. వెంటనే ఆయనకు నమస్కరించి, శమంతకమణితో పాటు తన కుమార్తె జాంబవతిని కూడా సమర్పించాడు. శ్రీకృష్ణుడు మణిని తీసుకుని ద్వారకకు తిరిగి వచ్చి, సత్రాజిత్తు నిండు సభలో మణిని అప్పగించి, తనపై పడిన అపనిందను పూర్తిగా తొలగించుకున్నాడు.

ఇంతటి మహాత్ముడైన శ్రీకృష్ణుడికి సైతం ఇలాంటి అపనింద ఎందుకు కలిగిందని నారద మహర్షిని అడగగా, ఆయన వినాయక చవితి నాడు పొరపాటున చంద్రుని చూడటమే అందుకు కారణమని తెలిపారు. అందుకే వినాయక చవితి రోజు చంద్రదర్శనం చేస్తే అపనింద వస్తుందని పెద్దలు చెబుతారు. ఒకవేళ పొరపాటున చంద్రుడిని చూసినట్లయితే, ఈ దోష నివారణ శ్లోకాన్ని భక్తితో పఠించాలి.

సింహః ప్రసేనమవధీత్ సింహో జాంబవతా హతః, సుకుమారక మారోదీః తవ హ్యేష స్యమంతకః. దీని అర్థం, సింహం ప్రసేనుడిని చంపింది, ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు, ఓ చిన్నారీ ఏడవకు ఈ శమంతకమణి నీదే అని. ఈ శ్లోకాన్ని పఠించడం ద్వారా చంద్రదర్శన దోషం పూర్తిగా తొలగిపోతుందని విశ్వాసం.

నైవేద్యం, ఉండ్రాళ్ల విశేషం

వినాయకుడికి ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, మోదకాలు అత్యంత ఇష్టమైన నైవేద్యాలు. బియ్యప్పిండి, బెల్లం, కొబ్బరి, యాలకులతో తయారుచేసే ఈ పిండివంటలు ఆవిరిపై ఉడికిస్తారు కాబట్టి ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తాయి. వర్షాకాలంలో దొరికే ధాన్యాలు, కొబ్బరిని వాడటం ఋతువుకు అనుగుణమైన ఆహారం అనే శాస్త్రీయతను తెలియజేస్తుంది.

నైవేద్యాన్ని భక్తితో తయారుచేసి, తులసి లేదా గరిక ఉంచి గణపతికి సమర్పిస్తారు. పూజ తర్వాత ఈ ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులందరూ పంచుకుని ఆరగిస్తారు. ప్రసాదం పంచుకోవడం ఐక్యతకు, సమానత్వానికి ప్రతీక. మోదకం అంటే ఆనందాన్ని ఇచ్చేది అని అర్థం. గణపతిని మోదకప్రియుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

నిమజ్జనం, పర్యావరణ పరిరక్షణ

పూజ పూర్తయిన తర్వాత మట్టి వినాయకుడిని నీటిలో నిమజ్జనం చేయడం ఈ పండుగలో ముఖ్యమైన ఘట్టం. కొందరు ఒకటిన్నర రోజు, మూడు రోజులు, ఐదు రోజులు, తొమ్మిది రోజులు లేదా పదకొండు రోజుల తర్వాత నిమజ్జనం చేస్తారు. నిమజ్జనం అంటే గణపతి తన నిజ నివాసమైన కైలాసానికి తిరిగి వెళ్లడం అని భావిస్తారు. ఈ సందర్భంగా గణపతి బప్పా మోరియా అంటూ భక్తులు నినాదాలు చేస్తూ ఊరేగింపుగా నిమజ్జనానికి తీసుకెళతారు.

ఇటీవలి కాలంలో పర్యావరణ పరిరక్షణ దృష్ట్యా నిమజ్జనంలో అనేక మార్పులు వచ్చాయి. ప్లాస్టర్ ఆఫ్ ప్యారిస్ విగ్రహాలు, రసాయనిక రంగులు నీటి వనరులను కలుషితం చేస్తాయి. చెరువులు, నదులలో నీటి కాలుష్యం పెరిగి జలచరాలకు హాని కలుగుతుంది. అందుకే సహజ మట్టి విగ్రహాలను ఇంటిలోని బకెట్ లేదా తొట్టిలో నిమజ్జనం చేసి, ఆ నీటిని మొక్కలకు పోయడం మంచి అలవాటు.

నేటి తరం పర్యావరణ హిత విగ్రహాలను, విత్తనాలు కలిపిన మట్టి గణపతులను ఎంచుకుంటున్నారు. ఈ విత్తన గణపతులను కుండీలో ఉంచి నీరు పోస్తే మొక్కగా మొలకెత్తుతుంది. ఇది భక్తికి, ప్రకృతి పరిరక్షణకు మధ్య చక్కటి సమన్వయం. పండుగ ఆనందాన్ని కాపాడుకుంటూనే భవిష్యత్ తరాలకు స్వచ్ఛమైన ప్రకృతిని అందించడం మన బాధ్యత.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

వినాయక చవితి రోజు చంద్రుడిని ఎందుకు చూడకూడదు? శమంతకమణి కథ ప్రకారం ఈ రోజు చంద్రదర్శనం చేస్తే అపనింద, అపవాదు వస్తుందని నమ్ముతారు. పొరపాటున చూసినట్లయితే సింహః ప్రసేనమవధీత్ అనే శ్లోకాన్ని పఠించి దోష నివారణ చేసుకోవచ్చు.

వినాయక చవితి పూజకు ఏ విగ్రహం మంచిది? సహజ మట్టితో చేసిన, రసాయనిక రంగులు లేని విగ్రహం అత్యుత్తమమైనది. ఇది పర్యావరణానికి హాని చేయకుండా సులభంగా నీటిలో కరిగిపోతుంది. విత్తనాలు కలిపిన మట్టి గణపతులు మరింత శ్రేష్ఠమైనవి.

ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రి దొరకకపోతే ఏం చేయాలి? అన్ని పత్రి దొరకని పక్షంలో లభ్యమైన ఆకులను, ముఖ్యంగా గరిక, తులసి, మామిడి, రావి ఆకులను భక్తితో సమర్పించవచ్చు. భగవంతుడు భక్తికి పట్టిస్తాడే తప్ప సామగ్రి పరిమాణానికి కాదు.

వినాయకుడికి ఏ నైవేద్యం సమర్పించాలి? ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, మోదకాలు, పాయసం గణపతికి అత్యంత ఇష్టమైన నైవేద్యాలు. వీటితో పాటు అరటిపండ్లు, కొబ్బరికాయ, బెల్లం కూడా సమర్పించవచ్చు.

వినాయక చవితి వ్రత కథ ఎందుకు చదవాలి? వ్రత కథ చదవడం లేదా వినడం వల్ల చంద్రదర్శన దోషం తొలగుతుందని, గణపతి అనుగ్రహం లభిస్తుందని విశ్వాసం. కథ చదివిన తర్వాత తలపై అక్షతలు వేసుకోవడం సంప్రదాయం.

ముగింపు

వినాయక చవితి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, భక్తి, సంస్కృతి, ప్రకృతి పరిరక్షణల సమ్మేళనం. మట్టి గణపతిని పూజించడం నుండి పత్రి సమర్పణ వరకు, ఉండ్రాళ్ల నైవేద్యం నుండి నిమజ్జనం వరకు ప్రతి ఆచారంలోనూ లోతైన అర్థం, ఆధ్యాత్మిక సందేశం దాగి ఉన్నాయి. ఈ పండుగను శాస్త్రోక్తంగా, భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకోవడం వల్ల విఘ్నాలు తొలగి, మంచి బుద్ధి, సమృద్ధి, శాంతి లభిస్తాయని విశ్వాసం.

ఈ వినాయక చవితికి పర్యావరణ హిత మట్టి విగ్రహాన్ని ఎంచుకుని, ఇంటిలోనే శాస్త్రోక్తంగా పూజ చేసి, గణపతి అనుగ్రహాన్ని పొందండి. గణపతి బప్పా మోరియా అంటూ ఆ విఘ్నేశ్వరుని కరుణా కటాక్షాలు మీ కుటుంబంపై ఎల్లప్పుడూ ప్రసరించాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాం. ఓం గం గణపతయే నమః.