శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి, మండల దీక్ష, మాల పూజ విధానం

హరిహర పుత్రుడైన శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి భక్తులకు ధర్మశాస్త, మణికంఠుడు అనే పేర్లతో సుపరిచితుడు. శివుని అంశ, విష్ణువు మోహినీ రూపం కలిసిన దివ్య తత్త్వం ఆయనలో ఉందని పురాణాలు చెబుతాయి. కేరళలోని శబరిమలలో వెలసిన అయ్యప్ప స్వామిని దర్శించుకోవడానికి ప్రతి సంవత్సరం కోట్లాది మంది భక్తులు నలభై ఒక్క రోజుల దీక్ష చేసి, మాల ధరించి, ఇరుముడి మోసుకుని వెళతారు. కులం, మతం, ధనిక పేద అనే భేదం లేకుండా అందరూ ఒకే నల్లని దుస్తులతో, ఒకే శరణు ఘోషతో స్వామిని చేరుకోవడం ఈ ఆరాధనలోని గొప్ప విశేషం.

అయ్యప్ప స్వామి ఆరాధన కేవలం ఒక యాత్ర కాదు, అది శరీరాన్ని, మనసును శుద్ధి చేసే ఒక తపస్సు. నలభై ఒక్క రోజుల దీక్షలో భక్తుడు బ్రహ్మచర్యం పాటించి, సాత్విక ఆహారం తీసుకుని, నేలపై నిద్రించి, ప్రతి రోజు స్వామిని స్మరిస్తూ జీవిస్తాడు. ఈ వ్యాసంలో అయ్యప్ప స్వామి తత్త్వం, నలభై ఒక్క రోజుల మండల దీక్ష, మాల ధారణ విధానం, ఇంట్లో చేసే పూజ, ఇరుముడి కట్టు, శబరిమల పదునెట్టాంబడి, ముఖ్య మంత్రాలు అన్నీ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

అయ్యప్ప స్వామి ఎవరు, హరిహర పుత్ర తత్త్వం

క్షీరసాగర మథన సమయంలో అమృతాన్ని దేవతలకు అందించడానికి విష్ణువు మోహినీ రూపం ధరించాడు. ఆ మోహినీ రూపాన్ని చూసిన శివుని సంకల్పం వల్ల జన్మించిన దివ్య శిశువే హరిహర పుత్రుడు. హరి అంటే విష్ణువు, హర అంటే శివుడు. ఇద్దరి తేజస్సు కలిసి జన్మించిన కారణంగా అయ్యప్ప స్వామి శైవ, వైష్ణవ భక్తులకు ఒకేలా ప్రీతిపాత్రుడు. అందుకే ఆయనను ధర్మశాస్త అని, భూతనాథుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

పంతళ రాజు మణికంఠుడు అనే పేరుతో ఈ దివ్య శిశువును పెంచుకున్నాడని కథ చెబుతుంది. చిన్నతనంలోనే అసాధారణ శక్తులు, ధర్మనిష్ఠ చూపిన మణికంఠుడు మహిషిని సంహరించి, పులిపాలు తెచ్చి తన దివ్యత్వాన్ని లోకానికి చాటాడు. చివరకు తాను శబరిమలలో వెలసి, ప్రతి సంవత్సరం మకర సంక్రాంతి నాడు మకర జ్యోతి రూపంలో భక్తులకు దర్శనమిస్తానని వరమిచ్చాడు. అయ్యప్ప స్వామి బ్రహ్మచారి కావడం వల్ల దీక్షలో బ్రహ్మచర్యం, ఇంద్రియ నిగ్రహం ప్రధానంగా పాటిస్తారు.

నలభై ఒక్క రోజుల మండల దీక్ష

అయ్యప్ప దీక్షను మండల దీక్ష అంటారు. సాధారణంగా వృశ్చిక మాసం మొదటి రోజు నుంచి నలభై ఒక్క రోజులు ఈ దీక్ష కొనసాగుతుంది. ఈ కాలంలో భక్తుడు స్వామి అని పిలవబడతాడు, ఎందుకంటే దీక్షలో ఉన్న ప్రతి భక్తుడిలో అయ్యప్ప స్వామి ఉన్నాడని భావిస్తారు. దీక్ష ప్రారంభ రోజున గురుస్వామి చేతుల మీదుగా తులసి లేదా రుద్రాక్ష మాల ధరిస్తారు.

దీక్ష కాలంలో నల్లని లేదా నీలం రంగు దుస్తులు ధరించడం సంప్రదాయం. ఇది వైరాగ్యానికి, సమానత్వానికి సంకేతం. ప్రతి రోజు ఉదయం, సాయంత్రం చన్నీటి స్నానం చేసి, స్వామిని పూజించి, శరణు ఘోష చేస్తారు. మాంసాహారం, మద్యం, ధూమపానం, కామ వికారాలకు దూరంగా ఉంటూ, పూర్తి సాత్విక జీవితాన్ని గడుపుతారు. కాళ్లకు చెప్పులు లేకుండా నడవడం, నేలపై నిద్రించడం, పెద్దలను గౌరవించడం, అందరినీ స్వామి అని సంబోధించడం ఈ దీక్షలో ముఖ్య నియమాలు.

మాల ధారణ విధానం

దీక్ష మొదలుపెట్టే రోజున గురుస్వామి సమక్షంలో మాల ధరించడం అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టం. మొదట స్నానం చేసి, శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించి, గణపతి పూజ చేసి, తరువాత అయ్యప్ప స్వామిని ధ్యానిస్తారు. తులసి లేదా రుద్రాక్ష మాలను స్వామి ముందు ఉంచి, పసుపు కుంకుమలతో పూజించి, గురుస్వామి ఆ మాలను భక్తుని మెడలో వేస్తారు.

మాల వేసుకునేటప్పుడు స్వామియే శరణం అయ్యప్ప అని మూడు సార్లు స్మరిస్తారు. ఈ క్షణం నుంచి భక్తుడు దీక్షలో ఉన్నట్లు లెక్క. మాల ధరించిన తరువాత అబద్ధం చెప్పడం, కోపం, చెడు అలవాట్లు అన్నీ వదిలి, పూర్తి భక్తితో, నిష్ఠతో జీవించాలి. మాలను దీక్ష పూర్తయ్యే వరకు తీయరు. శబరిమల యాత్ర ముగించి, ఇంటికి వచ్చిన తరువాత గురుస్వామి సమక్షంలోనే మాలను తీస్తారు, దీన్ని మాల విసర్జన అంటారు.

దీక్షలో పాటించవలసిన నియమాలు

మండల దీక్ష విజయవంతం కావాలంటే కొన్ని నియమాలను శ్రద్ధగా పాటించాలి. ప్రతి రోజు రెండు సార్లు చన్నీటి స్నానం చేయాలి. బ్రహ్మచర్యం, సత్యం, అహింస పాటించాలి. సాత్విక ఆహారమే తీసుకోవాలి, మాంసం మద్యం పూర్తిగా మానాలి. కాళ్లకు చెప్పులు లేకుండా నడవాలి, నేలపై నిద్రించాలి.

ప్రతి రోజు ఉదయం సాయంత్రం అయ్యప్ప స్వామిని పూజించి, భజనలు, శరణు ఘోష చేయాలి. ఎవరినీ అవమానించకూడదు, కోపం తెచ్చుకోకూడదు. అందరిలోనూ దైవత్వం చూడాలి. దీక్షలో ఉన్న ఇతర భక్తులను స్వామి అని గౌరవంగా పిలవాలి. ఈ నియమాలు కేవలం ఆచారాలు కాదు, అవి మనసును, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి, భక్తిని పెంచే సాధనలు. నలభై ఒక్క రోజుల ఈ క్రమశిక్షణ శరీరానికి, మనసుకు గొప్ప శుద్ధిని ఇస్తుంది.

ఇంట్లో అయ్యప్ప మాల పూజ విధానం

దీక్షలో ఉన్న భక్తుడు ప్రతి రోజు ఇంట్లో అయ్యప్ప స్వామికి పూజ చేయడం సంప్రదాయం. ముందుగా స్నానం చేసి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, అయ్యప్ప స్వామి పటాన్ని లేదా విగ్రహాన్ని ఉంచాలి. దీపారాధన చేసి, గణపతిని స్మరించి, తరువాత స్వామిని ధ్యానించాలి. పసుపు, కుంకుమ, గంధం, పూలు, తులసి, అగరవత్తులతో షోడశోపచార పూజ చేస్తారు.

నైవేద్యంగా అప్పం, అరవణ పాయసం, పండ్లు, బెల్లం సమర్పిస్తారు. పూజ చివరిలో కర్పూర హారతి ఇచ్చి, శరణు ఘోష చేసి, భక్తులందరూ కలిసి భజన చేస్తారు. సాయంత్రం పూట పూజ తరువాత హరివరాసనం పాడటం ఒక అందమైన సంప్రదాయం. దీక్ష కాలమంతా ఈ నిత్య పూజ మనసుకు ప్రశాంతతను, ఇంటికి పవిత్రతను ఇస్తుంది. ఇంట్లో నిత్య పూజ ఎలా చేయాలో నిత్య పూజ విధానం వ్యాసంలో వివరంగా ఉంది.

ఇరుముడి కట్టు, శబరిమల యాత్ర

దీక్ష పూర్తయ్యే దశలో శబరిమల యాత్రకు బయలుదేరే ముందు ఇరుముడి కట్టడం అత్యంత పవిత్రమైన ఘట్టం. ఇరుముడి అంటే రెండు భాగాలు ఉన్న మూట. ముందు భాగంలో స్వామికి సమర్పించే నెయ్యి కొబ్బరికాయ, పూజా సామగ్రి ఉంటాయి. వెనుక భాగంలో భక్తుని ప్రయాణ అవసరాలు ఉంటాయి. ఈ ఇరుముడిని గురుస్వామి సమక్షంలో, మంత్రయుక్తంగా కడతారు.

ఇరుముడి లేకుండా పదునెట్టాంబడి ఎక్కడానికి అనుమతి లేదు. భక్తుడు ఇరుముడిని తలపై పెట్టుకుని, శరణు ఘోష చేస్తూ కొండ ఎక్కుతాడు. ఈ మూట భక్తుని ఆత్మ సమర్పణకు, స్వామిపై ఉన్న సంపూర్ణ విశ్వాసానికి సంకేతం. యాత్రలో పంబా నదిలో స్నానం చేసి, స్వామిని దర్శించుకుని, తెచ్చిన నెయ్యితో అభిషేకం చేయించడం భక్తుని కోరిక తీరుస్తుందని విశ్వాసం.

పదునెట్టాంబడి, పద్దెనిమిది మెట్ల విశిష్టత

శబరిమలలో అయ్యప్ప స్వామి సన్నిధికి చేరుకోవడానికి పద్దెనిమిది పవిత్ర మెట్లు ఎక్కాలి. వీటిని పదునెట్టాంబడి అంటారు. ఈ మెట్లను ఇరుముడి మోసిన భక్తులు మాత్రమే ఎక్కగలరు. ప్రతి మెట్టుకు ఒక విశేష అర్థం ఉందని చెబుతారు. కొన్ని మెట్లు పంచేంద్రియాలను, కొన్ని అష్ట రాగాలను, మిగిలినవి మూడు గుణాలను, విద్య అవిద్యలను సూచిస్తాయని భావిస్తారు.

ఈ పద్దెనిమిది మెట్లు ఎక్కడం అంటే మనసులోని కోరికలను, దుర్గుణాలను దాటి, స్వచ్ఛమైన భక్తితో స్వామిని చేరుకోవడం అని అర్థం. మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు స్వామియే శరణం అయ్యప్ప అనే ఘోష మారుమోగుతుంది. మెట్ల పైన స్వామిని దర్శించిన క్షణం భక్తుని నలభై ఒక్క రోజుల తపస్సుకు ఫలం లభించిన క్షణం.

అయ్యప్ప స్వామి కథ

పూర్వం మహిషి అనే రాక్షసి, “హరిహరుల కుమారుడి చేతిలో తప్ప తనకు మరణం లేదు” అనే వరం పొందింది. ఆ వరగర్వంతో ఆమె దేవతలను, మునులను, ముల్లోకాలను ఎంతో బాధించింది. ఆమె బాధలు భరించలేక దేవతలందరూ శ్రీ మహావిష్ణువును, పరమేశ్వరుని శరణువేడారు.

లోకరక్షణ కోసం శ్రీ మహావిష్ణువు మోహినీ రూపం ధరించగా, ఆ మోహినీ, శివుని సంయోగంతో హరిహర పుత్రుడైన దివ్య శిశువు జన్మించాడు. ఆ శిశువును పంపా నదీ తీరంలో ఉంచారు. అదే సమయంలో సంతానం లేక బాధపడుతున్న పందళ రాజు రాజశేఖరుడు వేటకు వెళ్ళి, ఆ శిశువును చూశాడు. మెడలో ఒక మణి (మణికంఠం) ఉన్నందున ఆ శిశువును “మణికంఠుడు” అని పిలిచి, దైవప్రసాదంగా భావించి, తన అరణ్యానికి తీసుకువెళ్ళి కుమారునిగా అల్లారుముద్దుగా పెంచుకున్నాడు.

మణికంఠుడు పెరిగి, సకల విద్యలు, శస్త్రాస్త్ర విద్యలు నేర్చి, అసమాన పరాక్రమవంతుడు, ధర్మశీలుడు అయ్యాడు. రాజు అతనికే రాజ్యం అప్పగించాలని నిర్ణయించాడు. కానీ ఈలోగా రాణికి సొంత కుమారుడు జన్మించాడు. తన కుమారుడికే రాజ్యం కావాలని కోరిన రాణి, మణికంఠుని దూరం చేయాలని పన్నాగం పన్నింది.

రాణి అనారోగ్యం నటించి, మంత్రి, వైద్యులతో కుమ్మక్కై, “పులి పాలు తాగితేనే ఈ వ్యాధి నయమవుతుంది” అని చెప్పించింది. అడవిలోకి వెళ్ళి పులి పాలు తేవడం అసాధ్యమని, మణికంఠుడు అలా చనిపోతాడని ఆమె భావించింది. కానీ మణికంఠుడు ధైర్యంగా, “నేను తల్లికి పులి పాలు తెస్తాను” అని అడవికి బయలుదేరాడు.

అడవిలో మణికంఠుడు మహిషిని ఎదుర్కొని, ఘోర యుద్ధంలో ఆమెను సంహరించి, లోకాలను ఆమె బాధ నుండి విముక్తి చేశాడు. అనంతరం ఒక పులిపై స్వారీ చేస్తూ, పులి పిల్లలతో సహా రాజధానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆ దృశ్యం చూసి రాజు, పరివారం ఆశ్చర్యంతో, భయంతో నిశ్చేష్టులయ్యారు. అప్పుడు మణికంఠుడు దైవస్వరూపుడని రాజు గ్రహించి, పశ్చాత్తాపంతో క్షమించమని వేడుకున్నాడు.

మణికంఠుడు తన దివ్యత్వాన్ని వెల్లడించి, రాజ్యాన్ని తిరస్కరించాడు. “నన్ను శబరిమలలో ప్రతిష్ఠించండి. నా బాణం పడిన చోట ఆలయం నిర్మించండి. ఏటా మండల దీక్ష చేసి, ఇరుముడితో వచ్చే భక్తులకు నేను దర్శనమిస్తాను” అని చెప్పి అంతర్ధానమయ్యాడు. రాజు ఆ చోట శబరిమల ఆలయాన్ని నిర్మించాడు.

అప్పటినుండి భక్తులు నలభై ఒక్క రోజుల మండల దీక్ష చేసి, కఠిన నియమాలు పాటించి, ఇరుముడి కట్టుకొని, “స్వామియే శరణం అయ్యప్ప” అని శరణు ఘోష చేస్తూ శబరిమల యాత్ర చేసి, పద్దెనిమిది మెట్లు ఎక్కి స్వామిని దర్శించుకుంటారు.

ముఖ్య మంత్రాలు, శరణు ఘోష

అయ్యప్ప ఆరాధనలో శరణు ఘోష ప్రధానం. స్వామియే శరణం అయ్యప్ప అనే మాట ప్రతి భక్తుని నోట నిరంతరం వినిపిస్తుంది. మూల మంత్రంగా ఓం శ్రీ అయ్యప్పాయ నమః ను జపిస్తారు. పూజ ప్రారంభంలో, ముగింపులో ఈ శరణు ఘోష చేస్తారు.

సాయంత్రం పూజ తరువాత హరివరాసనం అనే ప్రసిద్ధ కీర్తనను పాడతారు. శబరిమలలో ప్రతి రాత్రి ఆలయ తలుపులు మూసే ముందు ఈ హరివరాసనం పాడటం ద్వారా స్వామిని నిద్రపుచ్చుతారు. ఈ కీర్తన అయ్యప్ప స్వామి రూప గుణాలను, దివ్యత్వాన్ని వర్ణిస్తుంది. దీక్ష కాలంలో ప్రతి రోజు హరివరాసనం, శరణు ఘోష, భజనలు చేయడం మనసుకు గొప్ప శాంతిని ఇస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

అయ్యప్ప దీక్ష ఎన్ని రోజులు చేయాలి? సాధారణంగా నలభై ఒక్క రోజుల మండల దీక్ష చేస్తారు. వృశ్చిక మాసం మొదటి రోజు నుంచి ప్రారంభించి, శబరిమల యాత్రతో ముగిస్తారు. కొందరు తక్కువ రోజులు కూడా చేస్తారు, కానీ నలభై ఒక్క రోజులు సంప్రదాయ పద్ధతి.

మాల ఎవరి చేతుల మీదుగా వేసుకోవాలి? అనుభవం ఉన్న గురుస్వామి చేతుల మీదుగా మాల ధరించడం సంప్రదాయం. గురుస్వామి దీక్ష నియమాలను వివరించి, భక్తుని దీక్షలోకి దీక్షితం చేస్తారు.

ఇరుముడి లేకుండా శబరిమల వెళ్లవచ్చా? ఇరుముడి లేకుండా పదునెట్టాంబడి ఎక్కడానికి అనుమతి లేదు. ఇరుముడి మోసిన భక్తులు మాత్రమే పద్దెనిమిది మెట్లు ఎక్కి స్వామిని దర్శించగలరు.

ముగింపు

శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి ఆరాధన కులం మతం భేదాలను చెరిపి, అందరినీ ఒకే భక్తి మార్గంలో నడిపించే గొప్ప సంప్రదాయం. నలభై ఒక్క రోజుల దీక్ష శరీరాన్ని, మనసును శుద్ధి చేసి, ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని, ధర్మనిష్ఠను నేర్పుతుంది. స్వామియే శరణం అయ్యప్ప అనే ఒక్క మాటలో సంపూర్ణ శరణాగతి ఉంది. భక్తితో, నిష్ఠతో ఈ దీక్ష చేసిన వారికి స్వామి అనుగ్రహం, మనశ్శాంతి తప్పక లభిస్తాయి.